Weten wat u moet weglaten

Goed schrijven betekent niet dat u alles opschrijft wat u weet. Het betekent dat u weet wat uw lezers moeten weten – en dat u de rest met vertrouwen kunt weglaten.

Kennis en relevantie

Iedere schrijver weet uiteindelijk meer dan hij op één pagina kwijt kan. Of u nu jarenlang onderzoek hebt gedaan naar middeleeuwse kastelen, het volledige leven van een auteur hebt bestudeerd of specialist bent binnen uw vakgebied, er komt altijd een moment waarop u moet beslissen wat op de pagina thuishoort en wat niet.

De verleiding is groot om alles op te nemen. U hebt immers tijd en moeite geïnvesteerd om die kennis op te doen. Toch hebben uw lezers alleen de informatie nodig die hen helpt uw boodschap te begrijpen.

Context is alles

Schrijft u een boek over middeleeuwse kastelen, dan verwachten lezers uitgebreide informatie over de bouw, ontwikkeling en geschiedenis ervan. Speelt een kasteel slechts een rol als decor in een roman, dan is een korte beschrijving vaak voldoende. Alleen de details die van belang zijn voor het verhaal hoeven te worden uitgewerkt.

Hetzelfde geldt voor andere vormen van schrijven. Een scriptie over het werk van een auteur wordt niet sterker doordat elk detail uit diens leven wordt genoemd. De naam van de grootmoeder of de geboortedatum van een favoriete docent is alleen relevant wanneer die informatie daadwerkelijk bijdraagt aan uw betoog.

Schrijf voor de lezer

Deskundigen gaan er vaak onbewust van uit dat hun lezers dezelfde voorkennis hebben. Ze gebruiken vaktermen zonder uitleg of beschrijven iedere stap van een proces tot in detail. Daardoor is de lezer vooral bezig de terminologie te begrijpen, in plaats van het onderwerp zelf.

Het doel is niet om alles uit te leggen. Het doel is om alles uit te leggen wat de lezer moet weten. Elk stuk tekst heeft een doel en iedere alinea zou daaraan moeten bijdragen.

Een eenvoudige test

Een van de eenvoudigste manieren om een tekst te beoordelen is een alinea weg te laten en de tekst opnieuw te lezen. Werkt het verhaal, het argument of de uitleg nog steeds even goed? Dan was die passage waarschijnlijk niet nodig. Ontstaat er een gat of raakt de samenhang verloren, dan hoort de informatie er wel in.

Er is nog een eenvoudige test. Let eens op uw eigen leesgedrag. Merkt u dat u een alinea vluchtig doorleest om bij het volgende interessante punt te komen? Dan is de kans groot dat uw lezers precies hetzelfde zullen doen.

Tot slot

Schrijvers voelen zich vaak verplicht alles te gebruiken wat zij hebben geleerd of onderzocht. In werkelijkheid is het tegenovergestelde waar. De beste teksten onderscheiden zich niet door de hoeveelheid kennis die zij bevatten, maar doordat zij de lezer precies geven wat nodig is – niet meer en niet minder.